در این مطلب با انواع سبک های فرزندپروری و ویژگی‌های هر یک صحبت خواهیم کرد. اگر برای تربیت فرزندان خود دچار چالش شده‌اید، این مطلب را از دست ندهید.

وقتی فرزندی را به دنیا می‌آورید، شما نزدیک‌ترین فرد به او خواهید بود و به میزان زیادی روی رشد شخصیت و شکل‌گیری افکار و ادراک کودک تاثیرگذار خواهید بود. بنابراین این شما هستید که باید دست‌به‌کار شوید و برای رشد شخصیت و روان فرزندتان تلاش کنید.

در واقع می‌توان گفت که فرزندپروری مهم‌ترین وظیفه‌ای است که والدین باید در قبال فرزندان خود انجام دهند. در این مطلب با انواع سبک‌های فرزندپروری و ویژگی‌های هر یک صحبت خواهیم کرد. اگر برای تربیت فرزندان خود دچار چالش شده‌اید، این مطلب را از دست ندهید.

فرزندپروری یعنی چه؟

در اولین قدم باید بدانید که فرزندپروری به چه معنی است. به‌طور خلاصه باید بگوییم که روش‌هایی که شما برای تربیت و شکل‌گیری شخصیت فرزند خود انتخاب می‌کنید، سبک‌های فرزندپروری شما را تشکیل می‌دهند.

نوع رفتار شما با کودک در موقعیت‌های مختلف، واکنش شما به کارهای خوب و بد کودک، نحوه راهنمایی‌کردن او در مسیر رشد همگی نحوه فرزندپروری شما را مشخص می‌کنند. در واقع شما برای تربیت فرزند خود الگوهای رفتاری، نگرش‌ها و باورهایی را به کار می‌گیرید تا بتوانید با کودک خود تعامل داشته باشید. به این الگوها و نگرش‌ها سبک‌های فرزندپروری گفته می‌شود.

توجه: یادتان باشد ممکن است اوایل مسیر تربیت فرزند با چالش‌هایی مواجه شوید یا ندانید که چه رفتارهایی را باید انجام دهید. در این صورت بهتر است همیشه با مرکز روانشناسی کودک در تعامل باشید و از متخصص راهنمایی دریافت کنید.

انواع سبک‌های فرزندپروری کدام‌اند؟

در طول تاریخ سبک‌های فرزندپروری متنوعی به وجود آمده‌اند که هرکدام ویژگی‌ها و الگوهای رفتاری خاص خود را دارند. همان‌طور که گفتیم هریک از این رفتارها و الگوها می‌تواند تاثیر عمیقی بر شخصیت و رفتارهای کودک داشته باشد.

بنابراین بهتر است ابتدا سبک‌های مختلف را بشناسید و بهترین سبک را برای فرزندپروری انتخاب کنید.

سبک فرزندپروری مستبدانه

والدین کنترل‌گر با قوانین سختگیرانه

قبل از اینکه درباره این سبک صحبت کنیم، ببینید کدام‌یک از موارد زیر به شما شباهت دارد؟
  • انتظار اطاعت بی‌چون و چرا از کودک
  • عدم توجه به نظرات و احساسات فرزند
  • استفاده مکرر از جملات مثل "چون من می‌گویم"
  • تمرکز بر تنبیه به جای تشویق
  • عدم تمایل به مذاکره و گفت‌وگو

هرکدام از این موارد اگر در رابطه شما با فرزندتان وجود داشته باشد، ممکن است شما یک والدین مستبد باشید. والدین مستبد عقیده دارند که کودک باید بدون استثنا همه قوانین خانه را رعایت کند.

در واقع اگر کودک از شما بپرسد که چرا باید کاری را انجام دهد، شما معمولا از جمله «چون من می‌گویم.» استفاده می‌کنید. والدین مستبد معمولا علاقه‌ای به مذاکره ندارند و بیشتر روی اطاعت‌کردن فرزندان متمرکز هستند.

آن‌ها به بچه‌ها اجازه نمی‌دهند که در چالش‌ها یا حل مسائل درگیر شوند. در عوض، آن‌ها قوانینی را وضع می‌کنند و به نظر کودک توجهی ندارند. والدین مستبد معمولا از تنبیه استفاده می‌کنند و به‌جای اینکه کودک را برای داشتن انتخاب‌های بهتر تشویق کنند، می‌خواهند کودک به‌خاطر اشتباهاتش متاسف باشد و عذرخواهی کند.

سبک فرزندپروری مقتدرانه

تعادل بین قوانین و ارتباط عاطفی

در روش تربیت فرزند، شما شبیه به کدام‌یک از موارد زیر هستید؟
  • تعیین قوانین همراه با توضیح منطقی
  • گوش دادن به نظرات و احساسات فرزند
  • تشویق استقلال و تصمیم‌گیری در کودک
  • استفاده از روش‌های انضباطی مثبت
  • ایجاد رابطه مبتنی بر احترام متقابل

اگر شما این رفتارها را در تعامل با فرزندتان پیاده‌سازی می‌کنید، احتمالا والد مقتدری هستید. والدین مقتدر برای تربیت فرزند و رفتارهای او قوانینی را وضع می‌کنند و در صورت سرپیچی عواقبی هم در نظر می‌گیرند، اما نظرات فرزند خود را نیز در نظر دارند.

آن‌ها احساسات بچه‌ها را به رسمیت می‌شناسند و خود را مسئول می‌دانند. این رویکرد را می‌توان سالم‌ترین و موثرترین سبک‌های فرزندپروری دانست.

والدینی که سبک مقتدرانه را برای فرزندپروری خود انتخاب می‌کنند، وقت و انرژی خود را صرف پیشگیری از مشکلات رفتاری می‌کنند. آن‌ها همچنین راهکارها و استراتژی‌های انضباط مثبت را برای تقویت رفتارهای خوب در نظر می‌گیرند.

سبک فرزندپروری سهل‌گیرانه

آزادی زیاد با حداقل محدودیت

به نظر شما کدام‌یک از موارد زیر به شما شباهت دارد؟
  • آزادی عمل زیاد برای کودک
  • عدم اجرای قوانین تعیین شده
  • سخت‌گیری نکردن در برابر رفتارهای نامناسب
  • ایفای نقش دوست به جای والد
  • کوتاه آمدن در برابر اصرار کودک

اگر عبارت‌های فوق برای شما صدق می‌کند، شما والدین سهل‌گیر هستید. این نوع والدین معمولا بسیار نرم رفتار می‌کنند و تنها زمانی وارد عمل می‌شوند که یک مشکل جدی وجود داشته باشد.

والدین سهل‌گیر بسیار بخشنده هستند و نگرش «بچه باید بچه بماند» را اتخاذ می‌کنند. وقتی قوانین و عواقبی را تعیین می‌کنند، هیچ‌گاه از آن‌ها استفاده نمی‌کنند. همچنین وقتی که کودک به آن‌ها التماس کند، این والدین ممکن است از نظر خود کوتاه بیایند و به کودک امتیاز دلخواهش را بدهند.

برای مثال اگر کودک قول دهد که بچه خوبی باشد، ممکن است والدین به او اجازه دهند که بیشتر استراحت کند یا شب‌ها دیرتر بخوابد. در سبک فرزندپروری سهل‌گیرانه، پدر و مادر بیشتر نقش دوست را بر عهده می‌گیرند. آن‌ها در بسیاری از مواقع بچه‌ها را تشویق می‌کنند تا درباره مشکلاتشان حرف بزنند، اما معمولا تلاش زیادی برای گوشزد کردن رفتارهای نامناسب و انتخاب‌های اشتباه نمی‌کنند.

سبک فرزندپروری طردکننده

بی‌تفاوتی و عدم مشارکت در تربیت

آیا درباره تربیت فرزند و رابطه با او این موارد به شما شباهت دارند؟
  • عدم آگاهی از فعالیت‌های روزانه کودک
  • نداشتن زمان کافی برای فرزند
  • قوانین اندک و بی‌ثبات در خانه
  • عدم توجه به نیازهای عاطفی کودک
  • انتظار خودمراقبتی از کودک

اگر شما در رابطه با فرزندتان این رفتارها را انجام می‌دهید، احتمالا یک والدین طردکننده یا بی‌تفاوت هستید. این نوع والدین معمولا اطلاعات کمی از کارهای فرزندشان دارند.

در این سبک فرزندپروری قوانین کمی در خانه وجود دارد و کودکان راهنمایی، تربیت و توجه زیادی را از والدین خود دریافت نمی‌کنند. والدین سبک طردکننده از بچه انتظار دارند که خودش تربیت و بزرگ شود.

آن‌ها وقت و انرژی زیادی را برای رفع نیازهای کودکان خود اختصاص نمی‌دهند. والدین بی‌تفاوت ممکن است به‌طور غیرعمدی از کودک غفلت کنند. همچنین در بسیاری از موارد والدین سبک طردکننده اطلاعات زیادی درباره رشد کودک ندارند یا فکر می‌کنند کودک بدون نظارت آن‌ها بهتر عمل می‌کند. این والدین معمولا درگیر مشغله‌های کاری یا شخصی خود می‌شوند.

سبک‌های فرزندپروری

تصویری از تعامل والدین و کودک در سبک‌های مختلف فرزندپروری

سخن پایانی

رشد و تربیت کودک به خصوص در سال‌های اول زندگی یکی از مهم‌ترین مسئولیت‌های والدین است. شما باید در کنار رفع نیازهای خوراک و پوشاک کودک و توجه به سلامتی جسمی او، برای تربیت فرزند، رشد روانی و شکل‌گیری شخصیت او وقت کافی بگذارید.

سبک‌های فرزندپروری هرکدام به شیوه خاصی الگوهای رفتاری و تعامل شما با کودک را شکل می‌دهند. در این مطلب سعی کردیم درباره انواع سبک‌های فرزندپروری و ویژگی‌های هر سبک صحبت کنیم.

شما می‌توانید برای انتخاب بهترین الگوها و سبک‌های تربیتی با روانشناس کودک مشورت کنید.

نیاز به راهنمایی تخصصی دارید؟

اگر در انتخاب سبک فرزندپروری مناسب دچار تردید هستید یا در تعامل با فرزندتان با چالش مواجه شده‌اید، متخصصان روانشناسی کودک مرکز روان فردا آماده کمک به شما هستند.

هر کودک منحصر به فرد است

سبک تربیتی مناسب، سبکی است که با شخصیت کودک شما سازگار باشد.

مشاوره فرزندپروری

برای دریافت مشاوره تخصصی و راهنمایی در زمینه تربیت فرزند، همین حالا اقدام کنید.

لوگو روانشناسی و نوروتراپی ایران